यशवंतराव चव्हाण सेंटरच्या 'शरद पवार इन्स्पायर फेलोशिप इन एज्युकेशन' अंतर्गत बाल शिक्षण विभागाच्या पहिल्या बॅचचा सांगता समारंभ आणि पोस्टर प्रदर्शन १० मे २०२६ रोजी बारामती येथील कृषी विज्ञान केंद्रात संपन्न झाले. बाल शिक्षण क्षेत्रात संशोधन, प्रत्यक्ष कृती आणि धोरणात्मक विचार यांची सांगड घालणारी ही फेलोशिप एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण शैक्षणिक उपक्रम ठरली आहे. या प्रसंगी एमकेसीएलचे (MKCL) चीफ मेंटर श्री. विवेक सावंत प्रमुख पाहुणे तर श्री. उदय पंचपोर यांची प्रमुख उपस्थिती होती, ज्यांनी फेलोंच्या वर्षभराच्या कार्याचे विशेष कौतुक केले.
या पहिल्या बॅचमध्ये एकूण आठ फेलोंचा समावेश होता, ज्यामध्ये स्त्री-पुरुष समानतेचे प्रतिबिंब उमटलेले दिसले. या गटात अंगणवाडी सेविका, बाल विकास प्रकल्प अधिकारी (CDPO) आणि स्वयंसेवी संस्थांमधील प्रतिनिधी अशा बाल शिक्षण क्षेत्रातील विविध स्तरांवरील व्यक्तींचा सहभाग होता. या सर्वांनी वर्षभर सामाजिक, शैक्षणिक आणि व्यवस्थापनाशी संबंधित विषयांवर सखोल संशोधन केले. चार प्रत्यक्ष कार्यशाळा, क्षेत्रीय भेटी आणि सातत्यपूर्ण ऑनलाईन बैठकांच्या माध्यमातून हे संशोधन प्रकल्प आकाराला आले. कार्यक्रमाच्या प्रारंभी फेलोंनी त्यांच्या मार्गदर्शकांच्या उपस्थितीत आपली कार्यप्रणाली (Methodology) विशद केली, त्यानंतर विवेक सावंत सरांच्या हस्ते पोस्टर प्रदर्शनाचे उद्घाटन करण्यात आले.
या पोस्टर प्रदर्शनात बाल शिक्षणातील वैविध्यपूर्ण विषयांचे सादरीकरण करण्यात आले. यामध्ये अस्मिता बिर्जे यांनी अंगणवाडी सेविकांच्या प्रशिक्षणासाठी प्रमाणित कार्यप्रणाली (SOPs) निश्चित करण्यावर भर दिला, तर आकाश गोरे आणि प्रज्ञा शेम्पुडे यांनी बालकांच्या प्रगतीमध्ये पालकांच्या सहभागाचा आणि पालक सभांच्या प्रभावी वापराचा अभ्यास मांडला. मुलांच्या नेतृत्वाचा विकास करण्यासाठी वर्गातील जबाबदाऱ्यांचा होणारा परिणाम उन्नत सांगळे यांनी स्पष्ट केला. तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात मुन रायपुरे यांनी नागपूरमधील अंगणवाडी मधील तंत्रज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता यावरील अभ्यास सादर केला, तर भावना पाटील यांनी पालकांच्या इंग्रजी शाळा निवडीमागील मानसिकतेचे विश्लेषण केले. तसेच नीलम जगदाळे यांनी अंगणवाडीतील गुणवत्ता वाढीसाठी केलेल्या स्वप्रयत्नांची 'केस स्टडी' मांडली आणि बुद्धपाल डुमणे यांनी नांदेडमधील भाषा व साक्षरता प्रशिक्षणाच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीचा अभ्यास सादर केला.
कार्यक्रमासाठी यशवंतराव चव्हाण सेंटरचे शिक्षण विभाग प्रमुख योगेश कुदळे यांच्यासह बाल शिक्षण फेलोशिपच्या मुख्य समन्वयक नेहा कुलकर्णी, तसेच सल्लागार डॉ. मंजिरी निंबकर, शालिनी नारनवरे, मालविका झा, सुचिता पडळकर, शार्दुली जोशी, सुषमा पाध्ये, शलाका देशमुख, निलेश निमकर आणि शैलेश जाधव या तज्ज्ञ मेंटर्सनी वेळोवेळी मार्गदर्शन केले. मान्यवरांनी प्रत्येक प्रकल्पातील नावीन्य, स्थानिक गरजांशी असलेली सांगड आणि बालकेंद्रित दृष्टिकोन यांचे कौतुक केले. बाल शिक्षण क्षेत्रातील अशा संशोधनांची धोरणात्मक पातळीवर दखल घेणे आवश्यक असून, यातून भविष्यात अनेक आदर्श प्रघात (Model Practices) निर्माण होतील, असा विश्वास उपस्थितांनी व्यक्त केला. ही सांगता केवळ एका वर्षाच्या प्रवासाचा शेवट नसून, अधिक संवेदनशील आणि संशोधनाधारित शिक्षण व्यवस्थेकडे जाणारी एक नवी आश्वासक सुरुवात ठरली आहे. याप्रसंगी माजी शिक्षण संचालक शिवाजी तांबे, डॉ. ह. ना. जगताप, शिक्षण विकास मंचचे मुख्य समन्वयक डॉ. माधव सूर्यवंशी, अजित तिजोरे, तुषार म्हात्रे, शिक्षण विभाग सहाय्यक संजना पवार उपस्थित होते. कार्यशाळा यशस्वी करण्यासाठी अमोल घोडके आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी परिश्रम घेतले.
